Trumps kunstmestdeal niet meer dan symboolpolitiek voor Amerikaanse boer

di 6 okt, 09:27 Economie

Volgens de Britse Financial Times is een vrachtschip met 30.000 ton potas, oftewel kaliumrijke meststoffen, onderweg vanuit een Wit-Russische haven naar de VS. Naar verwachting meert het schip halverwege oktober aan in de haven van New Orleans. Daarmee wordt de eerder aangekondigde deal van de Amerikaanse president Donald Trump bewaarheid en worden voor in het eerst in vier jaar weer kunstmesthoudende stoffen vanuit het Poolse buurland geëxporteerd naar de VS. De deal wordt door Trump verklaard in het licht van de hoge inputprijzen voor Amerikaanse boeren en de handelsspanningen met Canada.

‘De Verenigde Staten werken aan een omvangrijke overeenkomst voor de aankoop van kali uit Wit-Rusland. De prijs zou substantieel lager liggen dan wat we momenteel aan Canada betalen. Dat is goed nieuws voor onze boeren’, schreef de Amerikaanse president vorige maand op Truth Social. Hij hoopt hiermee het beeld neer te zetten dat de Amerikaanse regering actief bezig is om de kostprijs van Amerikaanse boeren te verlagen.

Schijnoplossing

Marktanalisten zijn sceptisch dat Wit-Rusland snel een betekenisvolle positie kan opbouwen op de Amerikaanse kunstmestmarkt. De EU-sancties en de langere en duurdere exportroute via Rusland maken de Amerikanen afhankelijker van een kwetsbaar exporterend land. Eerder gaf de Wit-Russische president Aleksandr Loekasjenko toe dat zijn land niet genoeg kaliumrijke meststoffen heeft om aan de totale vraag van Trump te kunnen voldoen. Daar komt bij dat op korte termijn het overgrote deel van deze markt al is gecontracteerd naar andere partijen dan de VS.

In tegenstelling tot stikstof-en fosfaatmeststoffen heeft de Amerikaanse markt voor kaliummeststoffen weinig last van de wereldwijde spanningen. Daarom betwijfelen analisten bij StoneX of Wit-Russische kaliummeststoffen het aanbod van kunstmest voor Amerikaanse boeren in zijn geheel significant zal verhogen of de prijzen merkbaar zal verlagen. Die impact wordt voornamelijk bepaald op de fosfaat- en stikstofgerelateerde kunstmestmarkten. Een deal met Wit-Rusland zal daarom dan ook niet leiden tot lagere kunstmestkosten voor Amerikaanse boeren.

Canadese irritatie

In Canada groeit de irritatie. Premier Scott Moe van Saskatchewan, de Canadese provincie waar veel potash wordt geproduceerd, wijst erop dat Wit-Rusland geen toegang heeft tot zeehavens. Door EU-sancties is bovendien de belangrijkste exportroute via de Litouwse haven Klaipèda afgesloten. Daardoor moet Wit-Russische potas eerst over land door Rusland worden vervoerd, vervolgens in een Russische haven worden geladen en daarna de Atlantische Oceaan oversteken voordat de potas de VS bereikt.

Canadese potas kent die problemen niet. Vanuit Saskatchewan loopt een goed ontwikkeld spoor- en havennetwerk rechtstreeks naar het Amerikaanse Midden-Westen. Deze logistieke keten is volgens Moe in tientallen jaren opgebouwd. Canada levert bijna 80 procent van alle potas die de VS importeert, ondanks de aanhoudende handelsspanningen tussen beide landen.

Met de Wit-Russische export van kunstmeststoffen naar de VS heeft Moskou een extra troef in handen gekregen. Nu de Russische spoorwegen en havens essentieel zijn voor deze handelsstroom, kan de Russische president Vladimir Poetin dat deel van de Amerikaanse kunstmestmarkt beïnvloeden wanneer hem dat gelegen zou kunnen zijn. Met de tussentijdse verkiezingen op komst en de afhankelijkheid van de Amerikaanse regering van de agrarische achterban kan deze handelsstroom een extra geopolitiek drukmiddel worden voor de regering in Moskou.