Twentse melkveehouder zit klem tussen schaalgrootte en ambitie

ma 5 okt, 15:31 Sectoren - Veehouderij - Melkvee

Ronald Maathuis en zijn vader houden nu 32 koeien. Dat vindt de jonge ondernemer te weinig om een fatsoenlijk inkomen uit het bedrijf te halen, maar uitbreiden op zijn huidige erf kan nauwelijks. Daarom kijkt hij naar een overname. ‘Ik kan niet langer stilstaan en blijven wachten. Dat doen we al te lang.’

Niet stoppen, afbouwen of afwachten dus, maar groeien. En dat is misschien wel het opvallendste aan zijn verhaal. Want waar de onzekerheid veel boeren aan het twijfelen brengt, wil Maathuis juist een volgende stap zetten. Hij wil naar minimaal zeventig koeien. Dan wordt een melkrobot interessant. Ook een mestrobot staat hoog op het wensenlijstje. Maathuis: ‘Met 32 koeien zijn zulke investeringen moeilijk rond te rekenen.’

‘Het huidige aantal koeien is te weinig om er een fatsoenlijk inkomen aan over te houden’, aldus de 34-jarige melkveehouder. Daar komt volgens Maathuis bij dat het bedrijf flink onderhoud nodig heeft. ‘De melkstal is gebouwd in 1986: veertig jaar oud dus. Sommige onderdelen zijn niet meer te verkrijgen. Ik melk de koeien samen met mijn vader.’

De vraag die door Maathuis’ hoofd spookt, is hoever hij moet gaan voor een bedrijf waar nauwelijks ruimte is om te groeien. ‘Hoeveel risico neem je? In de stal is ruimte voor maximaal veertig koeien. Veel verder kan ik op de huidige locatie niet komen. Jongvee is er niet. De kalveren gaan na ongeveer twee weken weg. Ons bedrijf omvat 12 hectare grond, waarvan 1 hectare pacht. Extra grond vinden is moeilijk. En als deze al vrijkomt, is het bovendien duur.’

Daarmee zit Maathuis klem. Voor meer koeien heeft de veehouder meer ruimte nodig. Voor uitbreiding zijn investeringen nodig. Maar grond bijkopen is dus lastig en de mogelijkheden op het huidige erf zijn beperkt. De boer wil minimaal zeventig koeien. Bij die bedrijfsomvang wordt een melkrobot pas interessant en kan ook een mestrobot uitkomst bieden.

Zoektocht naar geschikt bedrijf

Maathuis wil toe naar een melkveehouderij waar hij echt een volgende stap kan zetten. De Tukker zoekt al langer naar zo’n bedrijf. Hij sprak met makelaars, erfcoaches en de boekhouder. Maar daar kwam niets concreets uit. Ook de opkoopregeling van de overheid bood geen uitkomst. Een aanbod uit Duitsland sloeg hij af. Het bedrijf lag in het zuiden, ter hoogte van Luxemburg. Te ver. De zoektocht gaat vooral richting een bedrijf in Twente, eventueel iets daarbuiten.

Zijn ideale boerderij hoeft niet direct volledig op zijn naam te komen. Hij staat open voor een samenwerking met bijvoorbeeld een vrijgezelle boer of een boer op leeftijd die geen opvolging heeft. Eerst toetreden tot een maatschap en later overnemen. ‘Dat kan op verschillende manieren. Korte termijn, lange termijn. Er zijn verschillende mogelijkheden.’

Dat Maathuis uiteindelijk boer werd, lag niet altijd voor de hand. Hij volgde meerdere opleidingen, maar geen daarvan paste bij hem. Wel behaalde hij een diploma elektrotechniek. Daar doet hij inmiddels niets meer mee.

Pas relatief laat koos Maathuis voor de melkveehouderij. In Barneveld volgde hij een BBL-opleiding op mbo-niveau. Vier dagen werken en één dag naar school. Bij andere boerenbedrijven ontdekte hij dat het boeren ook anders kon. Thuis was het bedrijf ondertussen op de oude manier doorgegaan. Zijn vader is volgens Maathuis ‘van de oude stempel’. Zelf wil hij stappen zetten.

De ambitie is er dus. Maar de ruimte niet. Zelf uitbreiden op de huidige locatie ziet Maathuis nauwelijks als mogelijkheid. De vergunningen liggen vast. Niet alleen de nabijheid van natuurgebieden speelt volgens hem een rol. Ook de regels rond in- en extern salderen maken het volgens hem onmogelijk om verder te groeien.

Daar komt de discussie over de grondnorm bij. Een norm van 2,6 zou volgens Maathuis betekenen dat hij op zijn huidige locatie vastzit aan het aantal koeien. Juist daarom is een bestaand groter bedrijf interessant. Daar zit mogelijk al iets in wat op zijn eigen erf ontbreekt: ruimte en een vergunning.

Overname is eenvoudiger

Voor een kleine boer die wil groeien, kan een overname daarmee eenvoudiger zijn dan uitbreiden vanaf nul. ‘Bouwen is duur. Fosfaatrechten kopen is duur. Grond kopen is duur. En ondertussen blijft onduidelijk hoeveel ruimte ik als melkveehouder krijg op termijn.’

Het maakt zijn keuze des te opvallender. Waarom zou je als jonge boer juist nu een groter bedrijf willen kopen? Maathuis is stellig. Als het bedrijf groter is, zijn er meer mogelijkheden. ‘Als je meer omvang hebt, kun je meer doen. Ze willen van alles, maar ik kan er niet op wachten. Ik kan niet langer stilstaan en blijven wachten. Dat doen we al veel te lang.’

De grondnorm en vergunningverlening maken hem het meest onzeker. Maar daar blijft het niet bij. Ook de mestafzet is een probleem. Maathuis betaalt 34 euro per kuub voor het afvoeren van mest. Eén vracht kost zo al gauw 1.200 euro. ‘Er komt nog veel op ons af, veel onduidelijkheden. Het is een onzekere tijd voor een jonge boer.’ Wat zeker is, is dat niets doen hem niet verder brengt.

Lees ook: Veehouders zetten zich schrap voor rampjaar op mestmarkt

Ook binnen het gezin van Maathuis verandert er iets. Zijn vader werkt nog voor de helft mee, maar heeft last van zijn heup. Zijn gezondheid gaat achteruit. Zijn ouders staan achter zijn plannen. Tegelijkertijd weten zij dat een overname geld kost. En ze weten ook dat het niet goedkoper wordt. ‘Dat gaat ze niet in de koude kleren zitten. Maar zij komen op een leeftijd dat ze niet meer kunnen of willen.’

Maathuis staat het liefst tussen de koeien. Hij houdt van de omgang met de dieren. Dat is ook waarom stoppen of omschakelen voor hem niet voor de hand ligt. Hij wil boer blijven. Tot die tijd blijft hij zoeken. Hij heeft nu 32 koeien. In zijn hoofd zijn dat er minimaal zeventig. Dat verschil vertelt het hele verhaal. De ambitie is er. De boer ook. Alleen de ruimte om te groeien ontbreekt. ‘Wij willen een keer vooruit.’