De stikstofemissies op Natura 2000-gebieden blijven dalen, maar deze daling is niet genoeg om de depositiedoelen te halen die in de wet zijn vastgelegd. Dat blijkt uit onderzoek van het RIVM.
De stikstofemissies op Natura 2000-gebieden blijven dalen, maar deze daling is niet genoeg om de depositiedoelen te halen die in de wet zijn vastgelegd. Dat blijkt uit onderzoek van het RIVM. Job Hiddink

Stikstofneerslag op Natura 2000-gebieden blijft dalen, maar doelen blijven ver weg

Sectoren - Algemeen - Politiek Stikstof

Het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM) onderzoekt elk jaar hoe de neerslag van stikstof zich in deze gebieden ontwikkelt en of de wettelijke doelen worden gehaald. In de Monitor stikstofdepositie in Natura 2000-gebieden 2026 zijn de stikstofcijfers vanaf 2005 opnieuw berekend aan de hand van de laatste gegevens en inzichten. Ook is het jaar 2024 aan deze reeks toegevoegd. In 2024 zijn de ammoniakemissies ten opzichte van 2023 met 4,5 kiloton (3,9 procent) gedaald. Dit komt onder meer door een verdere daling van de aantallen dieren en doordat de hoeveelheid stikstof in varkensmest is afgenomen.

Volgens de Emissieramingen luchtverontreinigende stoffen 2025 nemen de ammoniakemissies in de toekomst verder af. Deze raming gaat voor deze inschatting uit van vastgesteld en voorgenomen beleid dat voldoende concreet was uitgewerkt op peildatum 1 mei 2024. De verwachte daling tussen 2025 en 2035 is tussen de 1,5 en 2,7 procent per jaar. Daarmee is het tempo waarmee de emissies dalen ongeveer gelijk aan dat in de periode 2005-2024.

De daling komt vooral door ontwikkelingen in de landbouw, schrijft het RIVM. Zo zijn de gebruiksnormen voor de aanwending van dierlijke mest lager door het vervallen van de derogatie onder de Nitraatrichtlijn, neemt het aandeel van emissiearme stallen toe en krimpt de veestapel door bedrijfsbeëindigingsregelingen. De verwachting is dat de ammoniakemissies na 2035 verder dalen, maar wel minder snel dan in de periode ervoor.

Daling eerder ingezet

De stikstofdepositie in Natura 2000-gebieden nam tussen 2005 en 2024 met ongeveer 29 procent af. De bijdrage van de Nederlandse industrie en het verkeer aan de totale neerslag liep tussen 2005 en 2024 met 37 procent terug. De bijdrage van de Nederlandse landbouw daalde in deze periode met 15 procent. Ook de bijdrage van overige sectoren verminderde met 15 procent. De neerslag uit buitenlandse bronnen nam met 29 procent af.

De hoeveelheid stikstof boven de kritische depositiewaarde (KDW) verminderde in deze periode met 53 procent. Toch is het grootste deel van het oppervlak van Natura 2000-gebieden nog steeds overbelast. In 2024 was de neerslag op 31 procent van het stikstofgevoelig oppervlak lager dan de KDW. Dat is minder dan de doelen uit de Omgevingswet. Daarin staat dat dit oppervlak 40 procent moet zijn in 2025, 50 procent in 2030 en 74 procent in 2035.

Kanttekeningen van minister

Landbouwminister Jaimi van Essen plaatst in een brief aan de Tweede Kamer kanttekeningen bij het rapport. Zo zijn de huidige stikstofdoelen nog gebaseerd op de KDW. Het kabinet biedt binnenkort het wetvoorstel aan om de doelen te vervangen door wettelijke emissiereductiedoelen.

De tweede kanttekening is dat in de monitor 2026 ramingen zijn gebruikt waarin de maatregelen uit de stikstofbrief van 26 juni niet zijn meegenomen. Vanaf 6 oktober is ook de nieuwe versie van AERIUS beschikbaar, waarin de geactualiseerde gegevens en depositiecijfers uit dit monitoringsrapport zijn verwerkt.